Pardus 2011   Açyk kaynak kodlu yerli i?letim sistemi Pardus yeni sürümü 2011 ile daha rahat bir kullanym ve daha çok donanym deste?i gibi yeniliklerin yany syra, Türkçe yazym denetimi deste?i, kötü niyetli yazylymlara kar?y güvenli yapysy ve entegre programlar gibi be?enilen özelliklerini sunmaya devam ediyor. Pardus 2011, tek tu?la kurulan uygulamalaryna ek olarak Skype, Google Chromium, VLC’nin de aralarynda oldu?u 3500`den fazla uygulamayy kullanycylaryna sunuyor. Bu uygulamalaryn tamamyny görmek için bu sayfayy ziyaret edin. Bu yeni sürümde Pardus kullanycylaryna bir sürpriz de müzisyen Erkan O?ur`dan geldi. Erkan O?ur’un en sevilen parçalaryndan olan Mor Da?lar yazylymyn bu sürümünde yüklü olarak geliyor.

 

1.1. Pardus Nedir?

Pardus açyk kaynak kodlu, özgürce da?ytylan, GPL (Genel Kamu Lisansy) ile lisanslanmy?; kullany?lylyk, donanym uyumlulu?u, kararlylyk ve güvenlik konularynda geni? olanaklar sunan bir GNU/Linux da?ytymydyr.

Pardus Projesi, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Ara?tyrma Kurumu (TÜBYTAK)`na ba?ly Bili?im ve Bilgi Güvenli?i Yleri Teknolojiler Ara?tyrmalar Merkezi (BYLGEM) bünyesinde geli?tirilmektedir.

Pardus, kullanycylaryna tanynmy? özgür yazylym ürünleri kullanarak kararly, güvenilir, kolay kullanylyr ve bol özellik içeren bir bilgisayar deneyimi sunmayy hedefler. Bunun yanynda, geli?tirici ekip bu olanaklaryn geni? bir donanym yelpazesinde çaly?masy için çaly?malar yürütmektedir.

Projenin ismi Anadolu parsynyn latince (bilimsel) isminden, Panthera pardus tulliana`dan gelmektedir.

1.2. Pardus`u Nasyl Deneyebilirim?

Pardus`u bilgisayarynyza kurarak ya da Çaly?an sürümüyle sabit diskinize hiç dokunmadan deneyebilirsiniz. Pardus hem optik diskler üzerinde hem de USB bellek ve disklerde çaly?abilir.

Hem kurulan hem de çaly?an sürümler standart CD`lere sy?amayacak kadar büyük oldu?u için optik sürücü ile kullanmak istedi?iniz takdirde DVD kullanmanyz gerekli.

Sisteminizin BIOS yazylymynda belirlenen açyly? syrasyny Pardus kullanaca?ynyz optik sürücü ya da USB ba?lantysy önce olacak ?ekilde ayarlamanyz gereklidir. Yeni bilgisayarlaryn ço?u açyly? syrasynda bir tu?la (bir çok masaüstü bilgisayarda F8 bu i?i görür) bu syrayy de?i?tirebilmenizi sa?lar.

1.3. Daha Fazla Bilgi

Daha çok bilgi için Pardus resmi web sitesini adresini ziyaret edin.

1.4. Geribildirim

Kar?yla?ty?ynyz hatalary bildirmek, yeni bir özellik ya da entegre edilmesini istedi?iniz bir uygulamayy önermek için lütfen http://hata.pardus.org.tr adresini ziyaret edin. Pardus, özgür yazylym ve Linux topluluklarynyn tüm üyelerine ve kullanycylaryna de?erli katkylary için te?ekkür ederiz.

 

2. Genel Baky?

Pardus 2011, Pardus 2009.2 sürümüne göre önemli yenilikler içermektedir. A?a?ydaki bölümlerde bu de?i?iklerden kysaca bahsedilmi?tir.

2.1. Donanym

Pardus 2011, Intel ve AMD i?lemcilerinin sa?lady?y 64-bit i?lemci mimarisini desteklemektedir.

2.2. Yazylym

• Çekirdek - Son Linux çekirde?i 2.6.37 binlerce hata düzeltmesinin yanynda en güncel donanymlara da destek vermektedir.
• Plymouth - Pardus 2009.2 sürümünde kullanylan bootsplash aracynyn yerine yeni Plymouth teknolojisi geçiyor.
• YALI - Kurulum aracy YALI, LVM/RAID ve UUID deste?i kazandy.
• KDE SC - Pardus 2011 en güncel ve kararly KDE Yazylym Seçkisi, KDE SC 4.5.5 ile geliyor. Masaüstü deneyiminizin daha hyzly ve kararly olmasy için temel paketlere birçok hata düzeltmesi ve iyile?tirmeler yapyldy.
• Kaptan - Masaüstü özelle?tirme aracy Kaptan, artyk seçimli olarak foto?rafynyzy çekip avatar olarak ayarlayabiliyor.
• NetworkManager - Pardus 2011 sürümünde öntanymly a? altyapysy olarak GNOME NetworkManager 0.8.2 sürüme geçildi. Uzun zamandyr desteklenen Ethernet ve 802.11 WLAN a?larynyn yany syra kullanycylar artyk HSPA/CDMA/VPN a?laryny da ayarlayabilecekler.
• GTK Oxygen biçemi - Tüm GTK uygulamalary artyk oxygen-gtk projesi sayesinde Oxygen biçemiyle görüntüleniyor. Bu özellik sayesinde kullanycy arabirimi tutarlyly?ynda büyük bir iyile?tirme sa?lanmy? oluyor.
• LibreOffice - Document Foundation tarafyndan geli?tirilen açyk kaynak kodlu ofis araçlary takymy LibreOffice, Pardus 2011 sürümünde artyk öntanymly oluyor.

3. Yenilikler

3.1. Pardus Teknolojilerinde Yenilikler

3.1.1. YALI

• Pardus kurulum aracy YALI, LVM/RAID ve UUID deste?i sunuyor.
• Kullany?lyly?y artyrmak için tüm arayüz yeniden tasarlandy.
• Kullanycylar kurulum esnasynda NVIDIA ekran kartlary için açyk kaynak ya da firmanyn sahipli sürücülerinden birini seçme ?ansyna sahip.

3.1.2. Ylk Açyly?

• Pardus 2009.2 sürümünde bazy yapylandyrma i?lemleri ayry bir uygulama içinde gerçekle?tiriliyor. Bu kurulumdan sonra bir kez çaly?an bir uygulama.

3.1.3. Kaptan

• Pardus`un ki?iselle?tirme yardymcysy Kaptan, iste?inize ba?ly olarak resminizi çekerek KDE içinde avatar olarak kullanmanyzy sa?lyyor.
• Kullanycylar artyk KDE içinde kullanylacak olan simge setini Kaptan`la seçebiliyor.
• Kullany?lyly?y artyrmak için tüm arayüz yeniden tasarlandy.

3.1.4. PiSi

• PiSi XZ`yi öntanymly syky?tyrma algoritmasy olarak kullanyyor.
• Ykili paketlerin isimleri artyk hangi sürüm ve i?lemci mimarisine göre derlendikleri bilgisini gösterir ?ekilde hazyrlanyyor.
• Paket yönetiminde daha rahat kullanym için temel bile?enlerde bir çok iyile?tirme gerçekle?ti.

3.1.5. Paket Yöneticisi

• Kullanycylar paketleri oylayabiliyor ve ekran görüntülerine bakarak tercih yapabiliyor.
• Grafik arabirim kullany?lyly?y artyrmak için ba?tan tasarlandy. Daha hyzly çaly?masy için birçok iyile?tirme yapyldy.
• KDE sistem çekmecesinin kullanymy da dahil olmak üzere bir çok KDE entegrasyonu iyile?tirmesi gerçekle?tirildi.

3.2. Temel Bile?enlerde Güncellemeler

• Kernel - Pardus 2011 ile gelen Linux çekirde?i 2.6.37 5 Ocak 2011`de yayynlanan en yeni kararly sürüm.
• Plymouth - Pardus 2009.2 sürümünde açyly? süreci görselle?tirmesi için kullanylan teknoloji byrakylarak Plymouth teknolojisine geçildi.
• Python - Python 2.7.1 sürümüne yükseltildi.
• Perl - Perl, 5.12.2 sürümüne yükseltildi.
• X.org - xorg-sunucusu 1.9.4 RC1 sürümüne yükseltildi. Otomatik sürücü yapylandyrmasy için geli?tiricilerimizin iyile?tirmeleri eklendi.
• Texlive - Texlive belgeleme araçlary 2009 sürümüne yükseltildi.

3.3. Masaüstü Deneyimi

3.3.1. KDE Yazylym Seçkisinde de?i?iklikler

Pardus 2011 en yeni KDE Yazylym Seçkisi, KDE SC 4.5.5 ile geliyor. Temel paketler bir çok uyumluluk ve hata giderme çaly?masyndan geçirilerek masaüstü deneyiminize gözle görülür bir iyile?tirme hedeflendi.

KDE SC 4.5.5 daha iyi performans ve kararlylyk sa?lyyor. WebKit deste?i, netbook kullanycylary için geli?tirilen kullany?lylyk, yüksek hyzly önbellek ile diskte tutulan bilgilere çabucak ula?ym gibi özellikler göze çarpyyor.

3.3.2. Görsel Yyile?tirmeler

oxygen-gtkprojesi sa?olsun, tüm GTK uygulamalary artyk Oxygen stili ile görüntülenebiliyor, Bu özellik arabirim tutarlyly?y konusunda büyük bir geli?me sa?lady.

Milky simge seti Pardus için özel olarak tasarlanan ve kurulum imajyyla da?ytylan setlerden biri. Kullanycylar yenilenen Kaptan ya da Sistem Ayarlary içinden kullanacaklary simge setini seçebiliyor.

3.3.3. A? Yönetimi

A? yapylandyrmasynda GNOME NetworkManager kullanmanyn yanynda Pardus 2011 KDE A? Yönetim araç ve plasmoid programcyklaryyla geliyor ve çok kararly bir a? kullanymy sunuyor.

Yeni a? altyapysy ile kullanycylar Ethernet (802.1x yetkilendirme deste?i ile), 802.11 Kablosuz (WEP/WPA/WPA2/WPA-EAP ve 802.1x yetkilendirme deste?i), EDGE/3G/CDMA ve VPN a?laryna ba?lanabiliyor.

3.3.4. Öntanymly Uygulamalar

3.3.4.1. Mozilla Firefox

Pardus 2011 öntanymly Ynternet tarayycysy olarak Mozilla Firefox 4.0 Beta9 sürümü ile geliyor. Firefox`un bu sürümde yeni özellikleri arasynda Firefox Panorama, uygulama sekmeleri, yenilenmi? eklenti yöneticisi, Jetpack eklenti deste?i, de?i?ik bilgisayarlar arasy e?güdüm sa?layan Firefox Sync entegrasyonu ve birden çok parmakla dokunmayy destekleyen ekran deste?i yer alyyor.

3.3.4.2. Clementine

Amarok 1.4 sürümü temel alynarak hazyrlanan platform ba?ymsyz müzik çalar Clementine geli?tirme süreci aktif devam eden, hafif ve ba?aryly uygulama olarak ses dosyalary için öntanymly oynatycy olarak yer aldy.

3.3.4.3. SMPlayer

Qt ile yazylmy? bir MPlayer önyüzü olan ve KDE ile görsel arabirim ve kullanym aly?kanlyklary açysyndan çok iyi entegre olan ve MPlayer sayesinde bir çok farkly video türünü oynatabilen SMplayer Video/VCD/DVD izlemek için öntanymly uygulama olarak seçildi.

3.3.4.4. KsCD

Müzik CD`leri için öntanymly uygulama olarak KsCD seçildi.

3.3.5. Ynternet Tarayycylary

Kurulum imajlarynda yer almasa da, paket yöneticisi ile Chromium, rekonq, Arora ve Opera gibi Ynternet tarayycylary da seçilebiliyor.

3.3.6. Sistem Ayarlary

Panda (Pardus alternative driver administration / Pardus alternatif sürücü yönetimi) Sistem Ayarlaryna eklenen yeni bile?enlerden biri. Panda kullanylarak NVIDIA ve ATI kartlarda açyk kaynak kodlu ya da sahipli sürücülerden biri seçilebiliyor.

Kullanycylar Sistem Ayarlaryny kullanarak Bluetooth aygytlary, Wacom tabletleri ya da Synaptics tercihlerini yapylandyrabiliyor.

Yerelle?tirme yapylandyrmasyyla tüm sistemde kullanylan öntanymly dil de?i?tirilebiliyor.

3.3.7. Ofis Paketi

Document Foundation tarafyndan hazyrlanan, açyk kaynak kodlu üretim araçlary paketi LibreOffice Pardus 2011 sürümüyle öntanymly ofis paketi olarak geliyor.

3.3.8. Oyunlar

Pardus 2011 sürümüyle, kullanycylaryna kaliteli oyunlar sunma gelene?ini sürdürüyor. Kurulum syrasynda kdegames ile gelen masaüstü oyunlary ve mantyk oyunlary yer alyyor.

3.4. Di?er De?i?iklikler

Firefox 4.0 Beta9 sürümü bir çok yeni özellik sunuyor. Yeni arabirim, eklenti yönetimi, sekme gruplama, bilgisayarlar arasy yer imlerini, parola ve tarama geçmi?ini e?lemenin yany syra geli?tiriciler için önem ta?yyan HTML5 ve CSS3 deste?i, WebM teknolojilerine uyumluluk gibi özellikler öne çykanlar arasynda.

 

4. Sistem Gereksinimleri

4.1. Y?lemci (CPU)

E?er sisteminiz a?a?yda listelenen i?lemcilerden birine sahipse, Pardus 2011 64-bit sürümünü kurmak isteyebilirsiniz.
4.1.1. 64-bit mimarisini destekleyen Intel i?lemciler

• Pentium 4, Celeron D, Xeon ve Pentium Dual-Core i?lemcilerinin yeni sürümleri
• Atom D5xx, N4xx ve N5xx
• Pentium D, Pentium Extreme Edition, Core 2, Core i7, Core i5 ve Core i3 ailelerinin hepsi
• Bu belge yazyldyktan sonra üretilen yeni i?lemcilerin büyük bir kysmy.

4.1.2. 64-bit mimarisini destekleyen AMD i?lemciler

• AMD Athlon 64, 64 X2, 64 FX
• AMD Athlon II
• AMD Opteron
• AMD Turion 64
• AMD Turion 64 X2
• AMD Sempron
• AMD Phenom
• AMD Phenom II
• Bu belge yazyldyktan sonra üretilen yeni i?lemcilerin büyük bir kysmy.

4.2. Sistem Belle?i (RAM)

Pardus 2011 sistem belle?i (RAM) gereksinimi günlük kullanyma ba?ly olarak de?i?ebilece?i için asgari ya da yeterli miktary belirlemek zor. Yine de rahat bir masaüstü deneyimi için 1GB de?erinin altyna inilmemesini öneriyoruz.

4.3. Sabit disk

4.3.1. Minimum gereksinimler

Pardus, 2011 kurulmak için en az 4GB bo? disk alanyna ihtiyaç duyar. Kurulum syrasynda paket seçimi sunulmady?y için bu de?er her kurulum için aynydyr.

4.3.2. Önerilen gereksinimler

Pardus 2011 sürümünde günlük kullanym ihtiyaçlarynyn rahatça kar?ylanmasy için en az 10GB bo? disk alany bulunmasyny öneririz.

4.3.3. Takas Alany hakkynda

Takas alany, fiziksel belle?in yetersiz kaldy?y durumlarda kullanylyr. E?er fiziksel belle?inizin gündelik kullanymynyz için yeterli oldu?undan eminseniz kurulum syrasynda takas alany olu?turmamayy tercih edebilirsiniz.

Lütfen Pardus`un ky? uykusuna (disk kullanarak askyya alma) yatmasyny istiyorsanyz takas alany kullanmanyz gerekti?ini unutmayyn.

Takas alany olmady?ynda bu özellik devre dy?y kalacaktyr.

Pardus 2011 Yenilikleri

    * 32 ve 64 bit iki farkly sürüm,
    * Son Linux çekirde?i 2.6.37,
    * En güncel yazylym bile?enleri:
          o KDE 4.5.5 Yazylym Seçkisi,
          o Mozilla Firefox 4.0 web tarayycysy
          o LibreOffice 3.3 ofis araçlary,
          o Gimp 2.6.11 grafik düzenleme yazylymy,
          o Clementine 0.6 müzikçalar,
          o DigiKam 1.7.0 foto?raf yönetim aracy,
    * 3G modem ba?lanty deste?i,
    * USB bellek üzerinden de kurulabilme,
    * 3.800 üzerinde paketten olu?an zengin uygulama deposu,
    * Harici diskleri yönetmek, tek tykla yapabilece?iniz bir i?lemle artyk çok daha kolay!
    * Pardus kurulum aracy YALI, artyk LVM/RAID ve UUID desteklerine sahip,
    * Paket Yöneticisi artyk çok daha fazla bilgi sunuyor. Programlary kurmadan önce görebileceksiniz  ve be?eninize göre oylayabileceksiniz!
    * NVIDIA, ATI ve Intel ekran karty sürücüleri için pek çok iyile?tirme,
    * Kaptan, kurulumdan sonra size eskisinden çok daha fazla yardymcy oluyor.